Časopis Feljton istražuje: Crnogorci, ko ste? Odakle ste? Ko su vam preci? (1972)

April 1972: Mirovići nastanjeni na Ugnima i na Vrelima u cetinjskom kraju su poreklom iz plemena Njeguša. Pamte svog pretka Mira koji je ubio Turčina i to kadiju kad je nepravedno delio granicu. Po ovom ubistvu se i utvrđuje da su Mirovići odavno nastanjeni na Ugnima.

Iz stare Srbije došlo je u cetinjski kraj bratstvo Počeka. Nastanjeni su i žive u Donjem Kraju. Za njih se zna da su prvo došli u pleme Pješivci a tek docnije se preselili na Cetinje. Međutim nisu svi došli na Cetinje jer ih ima i u Vranjini u Riječkoj nahiji.

Malo neobično prezime za cetinjski kraj Zec govori o poreklu ovog bratstva. Predanje sigurno kaže da su došli iz Pobora u Boki Kotorskoj odakle su zbog nečega morali da pobegnu. Došavši u Donji Kraj saživeli su se sa Ivanovićima, bratstvom koje su tu zatekli. Međutim još uvek ih ima u Poborima u Boki Kotorskoj.

Iz Boke u Cetinje došla je još jedna porodica. To su noviji doseljenici Ćeranići. Ćeranići su poreklom iz blizine Herceg Novog. Prezime im je nesumnjivo srpsko. Najverovatnije dolazi od reči ćerana što znači ćerka. Prezime je ženskog porekla i dosta se retko može sresti. Ćerana je i milošta a može biti i znak da je ta ćerka bila veoma ugledan član porodice.

Radovići i Pejovići žive u bajičkom zaseoku Duboviku nedaleko od Cetinja. Poreklom su iz plemena Ozrinića sa Čeva. Za njih se zna da su se prezivali Radunovići u starom kraju pre nego što su u XVIII veku došli u Bajice.

I najzad malo bratstvo Kažije naseljeno u Očinićima također u cetinjskom kraju poreklom je iz Lješanske nahije. U eetinjski kraj doselili su se prilično kasno, negde oko 1860. godine. Priča se da su Kažije u stvari pošli za Srbiju, ali su im vlasti zabranile odlazak i tako su privremeno ostali u Očinićima a docnije i stalno nastanili.


Bratstva plemena Njeguša, Punoševići iz Dugog Dola



Predanje kazuje da su Punoševići poreklom od srpskog velikaša Punoša koji se povlačio pred turskom najezdom. Doselio se pod planinu Lovćen krajem XV veka. Zna se da je došao iz Hercegovine ispod planine Njegoš sa mesta nazvanog "Zlatna Strana". Sada se mali deo Punoševih potomaka zove tim prezimenom. Punoš je pod Lovćen došao sa četvoricom sinova: Milošem, Otašem, Ćerasimom i Bogdanom.

Od Punoševih sinova nastala su u Dugom Dolu bratstva Miloševići sa Pajovićima, Otaševići, Marićevići i Bogdanovići. Otaševići su znali da nabroje sve svoje pasove do Punoša. Bilo ih je 11. Ako je prosečan ljudski vek 40 godina lako se utvrđuje da su naseljeni krajem XV veka.

Bogdanovići iz njeguškog sela Kopita su poreklom Punoševići i jedno vreme bili su knezovi plemena Njeguša. Ovo kneževsko dostojanstvo dobili su ženidbom njihovog pretka sa ćerkom poslednjeg starosedelačkog kneza Njegušom Brkačića.


Herakovići i Rajićevići



Pre nego što je nastalo selo sa imenom Herakovići ono se zvalo Velji Kraj koje su nastanjivali starosedelačka bratstva Venjekrajci. Kada su se požalili Ivanu Cronojeviću da im nekoliko doseljenih Herakovića čini nasilje, priča se da im je Ivan Crnojević rekao: 

"Ako se vas 70 žali na njih sedmoro, da Bog da se oni hiljadili a vi nikad ne množili".

I Herakovići su došli na Njeguše iz Hercegovine ispod planine Njegoš negde u prvoj polovini XVI veka, Herakovići vode poreklo od dva brata: Heraka i Rajića. Dele se na Petroviće i Popoviće

O Petrovićima docnijem vladikama i gospodarima Crne Gore dosta se zna. Petrovići znaju kao svog najstarijeg pretka kaluđera Petra čiji je sin Šćepac bio otac čuvenog vladike Danila. Petrovići su se dalje granali tako da ih ima i onih koji su u daljem srodstvu sa vladajućom kućom Petrović - Njegoša ali se mora utvrditi njihovo zajedničko poreklo. Samo članovi vladajuće kuće obezbedili su uz prezime i nadimak Njegoš.

Poznatiji potomci kaluđera Petra i njegovih potomaka su pre svega Petar I Petrović, koji je proglašen za sveca i po tome opšte poznat kao Sveti Petar Cetinjski. Zatim dolazi veliki vojvoda Mirko Petrović otac kralja Nikole I Petrović - Njegoša. Iz iste kuće je i prvi svetovni gospodar Crne Gore knjaz Danilo zvani Zeko.

Bez sumnje najuglednije mesto u bratstvu Petrovića zauzima Rade Tomov Petrović docniji vladika Petar II Petrović - Njegoš. Poznat u narodu kao vladika Rade. To je pisac "Gorskog vijenca" i drugih književnih dela.

Popovići su zajedničkog porekla sa Petrovićima. Njihov predak je bio pop kome su ime zaboravili ali se svi po njemu zovu Popovići. Bio je rođeni brat kaluđera Petra od koga se razgranalo bratstvo Petrovića - Njegoša. Odvajanje ova dva bratstva je docnijeg datuma. Sada se Popovići dele na veći broj užih bratstava koja se većinom zovu po nadimcima njihovih predaka: Toromani, Jašarovići, Belegije, Boškovići i slično.

Dok su njihovi bratstvenici Petrovići od vajkada naginjali duhovnim zvanjima kao što su na primer kaluđeri i sveštenici, zbog čega su Crnoj Gori i davali dosta vladika i kaluđera, Popovići su više želeli svetovnu vlast i glavarstvo. Bili su barjaktari i serdari a trajno im je ostalo nasledno zvanje alaj barjaktarstva nosioca glavnog državnog ratnog baj raka Crne Gore.


Rajićevići 



Ovo njegoško bratstvo deli se na tri glavne grane: Radonjiće, Podubličane i Pende. Postoji predanje da je njihov predak Rajić imao tri sina: Radonju, Rada i Vučetu. Od Radonje su nastali Radonjići, od Rada Podubličani, a od Vučeta Pende.

Radonjići su najborbenije bratstvo Rajićevića i docnije su se podelili na manja bratstva Žutkoviće, Stanišiće, Radoviće, Maroše, Čavore i Palamide. Dospeli su do vrlo uglednih položaja u plemenu i celoj Crnoj Gori. Bili su guvernaduri po čemu se i nazivaju guvernadurovići. U sukobu sa vladikom Radom jedan od Radonjića bio je proteran a kuća mu je zapaljena.

U Rajićevićima postoji i bratstvo Popovići koji su poreklom iz Očinića iz okoline Cetinja. Doveli su ih Rajić i Herak jer u to vreme nisu imali popa. Rajićevići su prihvatili Popoviće kao braću i bratstvenike.

Dudići, Pejanovići, Matkovići i Ivanoći su bratstva njeguškog plemena nastanjeni u selu Mali Zalazi. Svi su jednog porekla. Predak im je došao iz plemena Pješevica u vreme kada su Turci počeli da napadaju i haraju Pješivce. Zbog večnih borbi sa Turcima predak im je sa četiri sina došao na Njeguše i tu se nastanio.

U njeguškim bratstvima ima i nekoliko koji su po predanju potomci Strahinjića Bana iz malene Banjske kraj Kosova. To su Kustudije i Božovići naseljeni u selu Majstorima na obronku Lovćena. Odbegli su u slobodna brda posle ubistva nekih Turaka. Najpre su se bili naselili u Bjelopavlićima a odatle na Njeguše.

Vujkovići - Dajani su bratstvo poreklom iz Hercegovine. Njihov predak Vujko zajedno sa bratom Vučkom od koga su Vučkovići naselio se u selo Vrbu. Vučkovići i Vrbice su zajedničkog porekla i to od Vučka. Priča se da su došli iz sela Vrbice iz okoline Bileća.

Jovovići i Stijepovići u Dugom Dolu su poreklom bratstva Škerovića iz Bjelopavlića. Primili su ih Punoševići iz Dugog Dola kao što su Herakovići primili takođe iz Bjelopavlića Andriće i Kadije.

(Feljton, 1972.)



Podržite Yugopapir na Patreonu * Donate





No comments:

Post a Comment